De commotie is al een paar weken oud en geëindigd zonder finaal nieuws. Maar het was dagenlang een opvallend onderwerp in Belgische en Griekse kranten en websites. We hebben een en ander nagelezen (vooral op de nieuwssite van agentschap Belga) en hierna samengevat.
Ophef
Tim De Craene, een verzamelaar uit Evergem, die als handelaar en historicus een platform voor documenten en munten uit de Tweede Wereldoorlog beheert, had destijds op de veilingsite Ebay 12 unieke foto’s te koop aangeboden van de executie van tweehonderd Griekse verzetsstrijders tijdens WO II. Het gaat om beelden van de executie op 1 mei 1944 in een wijk van de Atheense voorstad Kaisariani. De Facebookgroep ‘Greece at WWII Archives’ merkte de foto’s op, waarna het onderwerp onmiddellijk veel ophef veroorzaakte in de Griekse pers.
De verzamelaar voelde zich in een ongewild gevoelig avontuur terecht komen en haalde zijn beelden van de website. Hierop kwam het Griekse ministerie van Cultuur in actie en zocht persoonlijk contact met de verzamelaar.
Nationaal erfgoed
Dit resulteerde in een team van Griekse experts dat naar Evergem werd gestuurd om de echtheid van de foto’s te onderzoeken met het oog op een mogelijke verwerving door de Griekse staat.
Het grondig onderzoek door de ervaren ambtenaren van het ministerie van Cultuur en enkele onafhankelijke experts bevestigde de authenticiteit van het materiaal, zo klonk nadien op de Griekse nieuwssite Protothema. De Griekse overheid kreeg de foto’s graag in hun bezit om ze officieel uit te roepen tot nationaal erfgoed zodat de beelden bewaard blijven en toegankelijk worden voor onderzoek en herdenking. Het is nog niet duidelijk of en waar de beelden uiteindelijk tentoongesteld zullen worden nadat de deal met de Belgische eigenaar definitief rond is.
Princiepsakkoord
Korte tijd later bereikte de verzamelaar een princiepsakkoord met Griekenland over uiteindelijk een uitgebreide collectie van in totaal 262 foto’s, aangevuld met enkele documenten die werden gemaakt tijdens de Duitse bezetting van Griekenland in 1943 en 1944. De beelden tonen naast de executies ook scènes uit het bezette Athene en het dagelijks leven onder de bezetter, een bijzondere historische waarde volgens het Griekse ministerie van Cultuur.
Het is niet duidelijk of er (en welk) aankoopbedrag werd afgesproken voor dit alles. Aanvankelijk liep op verkoopsite Ebay de prijs op tot duizenden euro’s, maar de man uit Evergem zette de veiling stop toen er ophef over ontstond.
Commotie
Thomas Baum, mensenrechtenexpert en directeur van de Dossin kazerne, vindt de ophef in Griekenland weinig verrassend. “In Griekenland is de rol van verzet en collaboratie nog steeds enorm beladen. Griekenland had een heel sterk verzet tegen de Duitse bezetter, maar na de Tweede Wereldoorlog ontstond een burgeroorlog tussen dat verzet en de rechtse kracht. Die laatsten werden gesteund door Groot-Brittannië en de Verenigde Staten. Die burgeroorlog is nog steeds een open wonde in de Griekse geschiedenis. Als men dus foto’s vindt die een inkijk geven in die gebeurtenis, dan kan ik wel geloven dat daar veel aandacht aan gegeven wordt.”
Eerste fysieke bewijs
Dat er in Kaisariani een massa-executie plaatsvond, was al geweten. Op die locatie staat trouwens een monument om die gebeurtenis te herdenken. Van de executie waren niet eerder foto’s terug te vinden. Ze zouden het eerste fysieke bewijs zijn van wat daar gebeurd is. De beelden werden vermoedelijk gemaakt door Hermann Heuer, een luitenant in het Duitse leger die ook in België en Frankrijk diende. Ze tonen de massafusillade van zo’n 200 verzetsstrijders in een wijk nabij Athene op 1 mei 1944, een van de zwaarste nazimisdaden in Griekenland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Sommige slachtoffers zijn ook zeer herkenbaar te zien, wat zeer belangrijk is voor nabestaanden. Ze tonen de laatste momenten van de verzetsstrijders, voornamelijk communisten, vlak voor ze door de nazi’s werden doodgeschoten. Die executie was een vergelding voor de dood van vier Duitse soldaten in het zuiden van het land.
Opgelucht
Volgens De Craene zullen de beelden en documenten uiteindelijk “ten goede komen aan het Griekse volk en hun collectieve herdenking van een donkere episode uit hun geschiedenis”. Hij benadrukt dat hij zich kan vinden in die eindbestemming en persoonlijk opgelucht is met het principeakkoord.
Piet De Baets
