• Eeklo
24/04/2022

Eeklo’s eerste schepen Hilde Lampaert, verantwoordelijk voor markten en economie, vroeg ons om een beknopte historiek te schrijven over deze populaire avondmarkt, die na precies 50 jaar straks terug duizenden bezoekers naar Eeklo lokt.
Een terzelfdertijd aanlokkelijke maar moeilijke opdracht. We waren er immers wel van in het begin bij, maar de anekdoten samenvatten die met de geschiedenis van een der bekendste en succesvolste avondmarkten in Vlaanderen gepaard gingen, is onmogelijk in dit toegemeten plaatsbestek. We halen hier dus alleen de meest in het oog springende hoogtepunten aan.
Stille kramers
Het begon allemaal in 1971 en ging ononderbroken 50 jaar lang door (Covid heeft 1 jaar doen overslaan).
In dàt jaar was mijn moeder (Julia De Baets-Dellaert) schepen geworden van onder meer ‘markten’ en ze zocht naar een gebeurtenis die niet alleen de meeste Eeklonaren zou aanspreken, maar terzelfdertijd de stad meer uitstraling kon geven en waarvan ook de middenstand kon profiteren.
Willem Bauwens (1919-1988), algemeen bekend als Tamboer, was een geboren Eeklonaar maar woonde in Maldegem. Hij was zopas “Europees Marktkampioen” geworden en secretaris van de bloeiende Gentse vereniging van standwerkers/demonstreerders.
Voor markt-leken: er bestond (nu nog altijd en met groeiend succes) ook een bond van “Stille kramers”, marktkramers die met hun specifieke lange bestelwagen vol ‘marchandise’ hun waren overal mee vervoeren en met een plooiluik uitstallen. Demonstreerders integendeel zakken af naar de markt met alleen een tafel en een paraplu en lokken het publiek naar hun kraam met attractieve (kolder)humor. Ze staan bekend voor hun actieve inspanningen om potentiële kopers een tijdje te animeren en verkopen meestal zaken die nodige uitleg behoeven: schoenpoets, ruitenkuis, keukenhulpen, vlekkenverwijderaars, ‘kanker’zalfjes, enz. Tamboer was in zijn tijd een fenomeen op de markt, lokte massa’s publiek rond zijn kraam en verkocht in zijn aanvankelijke carrière eerst alleen scheermesjes (scheerapparaten bestonden nog niet), nadien (samen met zijn vrouw) dekens en frigoschalen.
Referentie
Tamboer was in die tijd op zoek naar een gepaste locatie om - naar het voorbeeld van de succesrijke Antwerpse “Vogelmarkt’ – ergens een avondmarkt in te richten. In Oost-Vlaanderen zou het een der eersten worden, maar dan moest het wél ineens ‘boem patat’ erop zijn, als voorbeeld voor een reeks andere gemeenten of steden die zouden volgen . Ikzelf werd als jonge reporter belast met orkestreren van een klinkende promotiecampagne. Later werd ik door de vereniging van Tamboer belast met dezelfde opdracht voor nog wel 40 andere avondmarkten die langzaam de kop opstaken over Oost-Vlaanderen.
De 1-mei avondmarkt van Eeklo was immers met haar 15.000 bezoekers voor de eerste uitgave dé referentie en overal het gespreksonderwerp geworden.
Advocaten der straat
De koppen werden diverse malen samen gestoken. Ook de twee zonen van Willem (Rudi en Guido) hielpen mee. Er werd uiteindelijk geopteerd voor een “verlichte humoristische avondmarkt’, exclusief voorbehouden voor demonstreerders/standwerkers uit alle hoeken van Vlaanderen.
Meer dan 80 collega’s zakten naar Eeklo af. Een nadien nooit meer verbroken record !
We staken hen allemaal met een zwarte schort en opgeplooide witte zakdoek onder de kin in de gedaante van ‘advocaten van de straat’ en de stad zorgde in elk kraam voor verlichting met lichtslingers. Een 5-koppige jury bezocht, vaak onder politiebegeleiding tussen de dichte massa, iedere demonstreerder en bekroonde op het einde van de avond de meest lucratieve laureaat met de felbegeerde titel van ‘Kampioen van België’.
In de Boelare ging terzelfdertijd een occasiemarkt door met auto’s, caravans, boten en mobilhomes. Een organisatie die trouwens lange jaren in de marge van de avondmarkt heel wat bezoekers van het Marktplein naar deze aanpalende straat lokte.
Zonder bier
In die tijd bracht men eieren naar de Arme Klaren om goed weer uit te lokken en dat lukte deze eerste editie ook ‘wonder’wel. Nooit later in de geschiedenis van deze markt is het op 1 mei zó warm geweest als in 1971. Er woedde een uitzonderlijke hittegolf wat meebracht dat tot middernacht alle horecaterrassen overbevolkt bleven, ook lang nadat de laatste kramer was vertrokken.
Dat doet mij terugdenken aan de donderpreek die ik ’s anderendaags meekreeg van Denis Naessens, de vader van Pascale, in die tijd de voornaamste bierleverancier in de streek. Hij ‘speelde’ dat hij kwaad was omdat hij door diverse cafés laat in de avond werd opgeroepen voor een dringende nieuwe lading bier, want diverse van zijn klanten waren droog gevallen wegens het dorstig weer en de massa bezoekers die niet huiswaarts wilden.
Open limousine
De Eeklose avondmarkt werd later herdoopt in ‘Tamboer markt’ als hulde aan een der bekendste en meest talentrijke marktkramers van België. Maar het succes bleef ook na 1971 duren. De toga’s bleven het herkenbare handelsmerk van de markthumoristen en we zorgden ieder jaar voor een bekende vedette om de markt plechtig te openen. Voor sommige Vips alleen al kwam een massa afgezakt. Onder meer in 1974 toen de Hollandse Willeke Van Ammelrooy werd aangekondigd. Willeke was toen immens populair geworden door haar naaktrol in ‘Mira’, de eerste Vlaamse langspeelfilm. Toen ze op weg naar het stadhuis een overbevolkt terrasje passeerde hoorde ik iemand luid opmerken: “allee, z’is gekleed…”
Een hele trits van toen populaire vedetten hebben op 1 mei tussen de marktkramen gedefileerd: Miss Belgie , Ann Christy, Lynn Wesenbeek (VTM), Lutgart Simoens, Walter Capiau, Rita Boelaert, Louis Neefs, Marc Sleen (Nero), Miss Holland, enz. In 1991 was Eddy Wally de eregast voor de 20ste editie en burgemeester Koen Loete liet hem in een open limousine, voorafgegaan door de plaatselijke fanfare en gemotoriseerde politie als een wuivende president door Eeklo paraderen…
Kampioenen
Ondertussen werd de avondmarkt van 1 mei zowat dé moeder der avondmarkten en lokte jaar op jaar meer volk. Mede door de interesse van radio (Jos Ghysen) en de televisie (Echo, het meest bekeken zaterdagavond programma) en later AVS. Tamboer zelf had inmiddels een live LP opgenomen op de Gentse markt met twee kanten markthumor. De plaat op 3.000 exemplaren was in een wip uitverkocht. Steeds meer marktkampioenen kwamen gretig naar Eeklo afgezakt en werden als dusdanig ook aangekondigd. Ze kregen steevast een bordje onder hun paraplu opgehangen met hun titel (Kampioen van Oost-Vlaanderen, van de Denderstreek, van de Vogelmarkt) en marktspotters gingen tijdens hun bezoek voor hun humor alléén deze kampioenen aan hun kraam bezoeken.
Met de jaren kwam er sleet op de formule. Vooral door het langzaam verdwijnen van het beroep van demonstreerders. Meer en meer moest de stad toelaten dat ook andere gegadigden toegelaten werden. De ‘’stille kramers’ vervingen meer en meer de ‘marktadvocaten’, meerdere kramen met hotdogs en pizza’s deden hun intrede en de avondmarkt gleed meer en meer af naar een moderne vervanger van een jaarmarkt. Toch bleef het publiek trouw de Eeklose 1-mei avondmarkt bezoeken, als tijdverdrijf, als ontspanning of als aanzet naar een avondje verder plezier achteraf.
Piet De Baets