Dat de natuur achteruitgaat bewijzen rapport na rapport. De kranten staan vol artikels over uitgestorven dieren, vernietigde regenwouden, stervende koraalriffen en het alarmerende verdwijnen van insecten.

Toch zijn er soms ook hoopgevende signalen. De kerkuil is het mooiste bewijs dat de mens, ook in het dichtbebouwde Vlaanderen, de natuur positief kan beïnvloeden als hij dat echt wil.

Nestbakken oplossing
Eind de jaren zeventig stond de kerkuil op de rode lijst van dieren die met uitsterven bedreigd werden. Als reactie daarop ontstond in 1979 de kerkuil-werkgroep. Begin de jaren 80 liep de populatie verder terug en in 1982 waren er nog slechts 23 broedgevallen in heel Vlaanderen. Als snel kwam men tot de conclusie dat een gebrek aan geschikte nestplaatsen één van de grote oorzaken was. Overal in Vlaanderen werden er sindsdien nestbakken geplaatst (3.700 in 2016) en vanaf 1987 begon deze prachtige witte uil aan zijn terugkeer. Waren er in 1987 nog 54 broedsels dan waren dat er in 1988 plots 99. In 2016 werden 1.076 broedsels geteld.

Jongen ringen
Vandaag is er een heel netwerk van mensen die zich inspannen voor de kerkuil. De opgerichte werkgroep Vlaanderen (ondertussen onderdeel van vogelbescherming Vlaanderen) werkt samen met de regionale landschappen (bij ons regionaal landschap Meetjesland) en mensen van Natuurpunt. Al die vrijwilligers doen wat ze sinds 1979 doen: kerkuilen-bakken plaatsen, jongen in het nest ringen en mensen warm maken voor deze prachtige vogel.
Met het ringen van de vogels wordt heel wat informatie ingezameld over hun mysterieuze gedrag en leven. De vogels kunnen dan ook opgevolgd worden, waar ze terechtkomen, hoe oud ze worden, welke familiebanden er in de populatie worden samengesteld enzovoort.
Ondertussen broeden ongeveer 90% van de uilen in nestkasten die door deze vrijwilligers geplaatst werden.

Braakballen
Deze (witte) uil is zeer goed herkenbaar aan zijn hartvormig wit gezicht (de sluier), met de donkere ogen pal naar voor gericht. Hoort u in het broedseizoen sissende geluiden in uw schuur of op uw zolder? Of ligt er een laag grote witte vlekken van uitwerpselen en zwarte glanzende braakballen van circa 6 cm lang op de grond? Dan broeden er mogelijk ook bij u Kerkuilen, misschien hebben ze zelfs jongen die ‘s avonds en ‘s nachts snurkende, blazende of katachtige geluiden maken. U kan dat doorgeven via kerkuilwerkgroep@vogelbescherming.be.
Vorig jaar werd een kerkuilenbak geplaatst op diverse kerktorens, maar ook in Zomergem werden de voorbije jaren immense inspanningen gedaan voor de kerkuil. Toch blijft er in Vlaanderen plaats voor nog meer kerkuilen. De werkgroep blijft actief. De Kerkuil blijft een intrigerende soort...

(Stephan Boulez/PDB)