We vieren deze week Valentijn. Taptoe blikt terug op de moord in Pretoria (Zuid-Afrika), die precies op 14 februari 2013 de wereld nog jarenlang in de ban hield. Oscar Pistorius (27) , de wereldberoemde sprinter-zonder-benen, daarom ‘blade runner’ genoemd, schoot zijn verblindend mooie vriendin en fotomodel Reeva Steenkamp (29) dwarsdoor de glazen deur van hun badkamer met drie kogels dood. “Ik dacht dat daar een inbreker aan het werk was”, klonk zijn verdediging... Was het een ongeval per vergissing of een regelrechte moord? Een langdurig proces bracht niet echt opheldering en verdeelde het publiek in twee kampen. Nu, acht jaar later, willen we het geheugen van menig lezer, voor wie deze zaak ongetwijfeld nog ergens in het geheugen is blijven hangen, opnieuw opfrissen. Wat is er van Pistorius geworden: vrij of levenslang vast in een Zuid-Afrikaanse gevangenis? Wie is Blade Runner ? Oscar Pistorius werd op 22 november 1986 geboren in Johannesburg. Hij had geen kuitbeenderen en misvormde voeten. Toen hij pas elf maanden oud was, namen de dokters een drastische beslissing: ze amputeerden zijn beide onderbenen. Het belette hem niet om dankzij kunstbenen op school diverse sporten te beoefenen: rugby, waterpolo, tennis, worstelen en boksen. Op 18-jarige leeftijd kreeg hij zijn eerste ‘blades’ om op te lopen. Het zou hem zijn roepnaam ‘Blade Runner’ opleveren. Hij werd een begenadigd loper. Intussen studeerde hij businessmanagement en sportwetenschappen. In de competities voor atleten met een beperking behaalde hij de ene titel na de andere. Hij trad ook geregeld aan tegen valide atleten. De limiet voor de Olympische Spelen voor validen in Peking (2008) haalde hij niet. Tot grote opluchting van de Internationale Atletiekfederatie, die vond dat zijn ‘blades’ hem een te groot voordeel gaven. Hij haalde goud bij de mindervaliden op de 100, 200 en 400 meter. Vier jaar later, in Londen, mocht hij zich wél meten met valide atleten. Hij haalde de halve finale op de 400 meter, waarin hij het opnam tegen o.a. de Belg Jonathan Borlée. Naast medailles leverde zijn opmerkelijke prestaties hem ook een pak sponsorcontracten op bij Nike, Oakley en Thierry Mugler, ter waarde van 1,5 miljoen euro. Hij werd een rijk man. Wie is Reeva Steenkamp? Ze werd geboren op 19 augustus 1983 en werkte als juridisch medewerker en fotomodel. Zo was ze het eerste gezicht voor Avon Cosmetics in Zuid-Afrika. Ze kwam op tv als presentatrice en in diverse reclamespots, maar ook als deelneemster aan een soort Expeditie Robinson. De serie kwam op tv, twee dagen na haar tragische dood. Ze was een vaste klant op de rode loper. Ook zij wist wat doorbijten was. Na een ruiterongeval, toen ze 20 was, brak ze haar rug en moest opnieuw leren lopen. Zij en Pistorius werden een koppel in november 2012. Valentijn 14 februari 2013 Op bewakingsbeelden is te zien hoe Steenkamp daags voor Valentijn rond 18u in haar Mini Cooper de villa van Pistorius binnenreed. Even later volgde de atleet zelf in zijn witte BMW. Het koppel ging tegen 22u naar bed. In de vroege ochtend van 14 februari hoort een buur, die zo’n 200 meter verder woont, eerst één schot. Hij rent naar zijn balkon en zag licht branden in de woning van Pistorius. Daarna volgde het ‘bloedstollend geschreeuw van een vrouw’ en kort daarop nog drie schoten. Vanuit zijn slaapkamer had Pistorius vier kogels door de gesloten (glazen) badkamerdeur gejaagd, omdat hij naar eigen zeggen vermoedde dat een inbreker zich daar verstopt had. De kogels troffen echter zijn vriendin in de heup, in de arm en in het hoofd. Het laatste schot bleek fataal. Pistorius ramde daarop met een baseballbat de deur open, nam zijn vriendin verschrikt in de armen en bracht haar naar beneden. Aan de voet van de trap probeerde hij haar te reanimeren, maar dat haalde niks meer uit. Even later trof de politie hem daar aan, halfnaakt en helemaal onder het bloed. Onder handdoeken lag het stoffelijk overschot van zijn vriendin. Ook tegenover de politie verklaarde hij dat hij dacht op een inbreker te hebben gevuurd. De historiek na de dood van Reeva Omdat de politie weinig geloof hechtte aan zijn verhaal, werd Pistorius gearresteerd en opgesloten in een politiecel. Hij werd 8 dagen later vrijgelaten op borgtocht: 8.500 € meteen en nog eens 85.000 tegen 1 maart. Geen probleem voor de man die anderhalf miljoen euro per jaar verdiende. Hij moest wel verhuizen naar een geheim adres en mocht geen contact hebben met zijn buren, moest zich geregeld melden bij de politie en mocht het land niet verlaten. Volgens zijn advocaat Barry Roux was dat geen probleem. “Pistorius heeft het altijd moeilijk op een luchthaven”, vertelde hij de rechter. “Met zijn kunstbenen voorbij de metaaldetector komen, geeft elke keer problemen. Zo gemakkelijk kan hij dus niet vluchten.” Eén maand later werden die voorwaarden reeds versoepeld en mocht hij Zuid-Afrika wel verlaten, om aan wedstrijden deel te kunnen nemen. Maar geen enkele organisator nodigde hem nog uit. In augustus 2013 raakte bekend dat hij moest terechtstaan wegens moord met voorbedachten rade. Pistorius huilde bittere tranen. Het zou de laatste keer niet zijn. Intussen probeerde hij een (financiële) schikking te treffen met zijn gewezen schoonfamilie door hen 221.000 euro schadevergoeding te betalen, wat de familie Steenkamp weigerde. Exact een jaar na de feiten doorbrak hij de stilte: op zijn website schreef hij: ‘ik zal het verlies van Reeva en het trauma van die dag voor de rest van mijn leven met mij meedragen.” Verloop van het proces Maandag 3 maart 2014 was het eindelijk zo ver. De belangstelling was enorm. Een tv-zender startte zelfs een speciaal kanaal op, met 24u op 24u alleen nieuws over ‘De Zaak Pistorius’. Pistorius huurde vier topadvocaten in, naast forensische experts, een video-analist, een mediastrateeg, een woordvoerder en zelfs een twitterteam om de publieke opinie te beïnvloeden. Hij bleef immers onschuldig pleiten op de aanklacht van moord. De buren kwamen bevestigen dat ze het bloedstollende geschreeuw van een vrouw hadden gehoord tussen de schoten in. Ze hoorden het koppel wel vaker ruziën. Daartegen voerde de verdediging aan dat de stem van Pistorius als een vrouw klinkt, wanneer hij erg angstig en in paniek is… Volgens de aanklager kreeg het koppel ruzie, was Steenkamp de badkamer in gevlucht, had Pistorius zijn kunstbenen aangetrokken en vier keer gevuurd door de gecamoufleerde glazen deur. “Daarna belde hij enkele vrienden alleen maar om zich een alibi te bezorgen.” Volgens de aanklager was er geen twijfel: hij wist dat ze op de badkamer was en hij had doelbewust geschoten. Volgens zijn advocaten echter was hij, toen hij verdachte geluiden hoorde uit de badkamer, zonder zijn kunstbenen naar de badkamer gekropen. Hij schoot vanop de grond door de deur, trok daarna zijn kunstbenen aan en merkte toen pas dat zijn vriendin niet in bed lag. Waarop hij de deur met een baseballbat openrukte en de afgrijselijke ontdekking deed. Slechte beurt Tijdens het proces barstte de atleet slag om slinger in tranen uit, vooral toen er foto’s werden getoond van het lijk van zijn vriendin. Hij had de hele duur van het proces ook een emmertje naast zich staan, voor het geval hij moest braken. Hij maakte er minstens vier keer gebruik van, zoals toen er per ongeluk foto’s werden getoond van het ‘ontplofte’ hoofd van het slachtoffer, of wanneer de wetsdokter zijn autopsierapport kwam toelichten. Ook de getuigenis van een andere buurman, een dokter die de avond van de feiten ter plaatse kwam, maakte diepe indruk. De man vertelde hoe Pistorius reageerde, vlak na de feiten: “Ik heb haar neergeschoten. Ik dacht dat ze een inbreker was en ik heb haar neergeschoten” , herhaalde hij voortdurend. Hij barstte in tranen uit en smeekte mij haar leven te redden. Hij bad tot God: ‘laat haar alstublieft leven, ze mag niet doodgaan’. Hij was emotioneel zeer ontdaan. Ik vreesde zelfs dat hij zelfmoord zou plegen”, getuigde de dokter. Maar een goede beurt maakte Pistorius niet op het proces. Volgens de vriendin, die hij vroeger had ingeruild voor Steenkamp, had hij haar verschillende keren bedrogen en was hij een wapengek. Uit chatberichten bleek dat Reeva Steenkamp bang voor hem was. “Ik ben soms bang voor je en hoe je tegen mij snauwt”, stuurde ze hem. Dat deed ze ook nog 2,5 weken voor haar dood. De straf De strafbepaling voor de atleet zou de ‘Processie van Echternach’ worden. Op 11 september 2014 oordeelde rechter Masipa, die eerder al een man die zijn vrouw had doodgeschoten, levenslang en een serieverkrachter 252 jaar cel gaf, dat Pistorius niét schuldig was aan moord. Er waren alleen indirecte bewijzen, veel twijfel aan de betrouwbaarheid van getuigen/buren, maar…. hij had wel geschoten met de intentie om te treffen, maar hij kon niet weten dat Steenkamp in de badkamer zat en dat hij haar doodde. ‘Ondoordacht en buitensporig geweld’, vond de vrouwelijke rechter. Maar waaraan Pistorius dan wel schuldig was, dat zou ze pas de volgende dag zeggen, want om 14u hield ze er plots en zonder reden mee op. ‘Doodslag door nalatigheid’, luidde het verdict de volgende dag. Daarop staan straffen tot 15 jaar, maar… Pistorius hoorde zich een maand later veroordelen tot 6 jaar cel. Hij werd meteen afgevoerd naar Pretoria Central Prison, de hel onder de Zuid-Afrikaanse gevangenissen, de thuis van de zwaarste criminelen. Een week later mocht hij zijn straf verder uitzitten onder de vorm van huisarrest in de woning van zijn oom. Zijn ‘moord’villa had hij inmiddels verkocht voor 330.000 euro om de proceskosten en zijn begeleidend team te betalen. Maar er werd beroep aangetekend. Toen zijn zaak twee jaar later in juni 2016 voor het Grondwettelijk Hof kwam, kon Pistorius alweer zijn tranen niet bedwingen. Vruchteloos. De hogere rechtbank maakte er finaal 15 jaar van, met aftrok van 1,5 jaar dat al was uitgezeten. Acht jaar na het drama zit hij nog altijd in de cel. Hij kan ten vroegste in 2023 vervroegd vrijkomen. Piet De Baets